Lato to czas aktywności na świeżym powietrzu, ale również okres zwiększonego ryzyka ugryzień, ukłuć i użądleń przez owady. Większość z nich powoduje jedynie niewielkie miejscowe dolegliwości, jednak u części dzieci mogą wywołać groźną reakcję alergiczną, a nawet anafilaksję – stan bezpośredniego zagrożenia życia.
Specjaliści z Kliniki Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii, Żywienia, Alergologii i Pulmonologii Uniwersyteckiego Dziecięcego Szpitala Klinicznego im. L. Zamenhofa w Białymstoku przypominają, jak bezpiecznie postępować po użądleniu oraz na jakie objawy należy zwrócić szczególną uwagę.
Najgroźniejsze są użądlenia owadów błonkoskrzydłych
Do owadów, których jad najczęściej wywołuje ciężkie reakcje alergiczne, należą:
- pszczoły,
- osy,
- szerszenie,
- trzmiele.
Choć większość dzieci doświadcza jedynie miejscowej reakcji skórnej, u osób uczulonych może dojść do rozwinięcia anafilaksji, wymagającej natychmiastowego leczenia.
Jak postępować po użądleniu?
Po użądleniu przez owada należy:
- jak najszybciej usunąć żądło (jeśli pozostało w skórze),
- oczyścić i zdezynfekować miejsce użądlenia,
- zastosować chłodny okład przez około 10–15 minut,
- unikać drapania zmiany skórnej,
- zastosować preparaty łagodzące świąd lub leki zalecone przez lekarza, np. leki przeciwhistaminowe.
Obserwuj dziecko przez kilka godzin
Najczęściej pojawiają się objawy miejscowe, które są naturalną reakcją organizmu:
- niewielki rumień,
- obrzęk (do około 10 cm),
- zaczerwienienie,
- świąd w miejscu użądlenia.
Objawy te zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku godzin lub kilku dni i nie pozostawiają następstw zdrowotnych.
Objawy alarmowe
Podczas obserwacji należy zwrócić szczególną uwagę na objawy mogące świadczyć o rozwijającej się reakcji alergicznej lub anafilaksji:
- pokrzywkę pojawiającą się poza miejscem użądlenia,
- narastające osłabienie,
- zawroty głowy,
- duszność lub trudności w oddychaniu,
- obrzęk twarzy, warg, języka lub gardła,
- wymioty, biegunkę lub silny ból brzucha,
- zaburzenia lub utratę przytomności,
- spadek ciśnienia tętniczego i zaburzenia rytmu serca.
Pierwsze objawy anafilaksji najczęściej pojawiają się już w ciągu kilku minut od użądlenia.
Kiedy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe (112)?
Nie zwlekaj z wezwaniem pomocy, jeśli u dziecka wystąpi:
- duszność lub świszczący oddech,
- obrzęk języka, gardła lub warg,
- rozległa pokrzywka obejmująca znaczną część ciała,
- utrata przytomności lub silne zawroty głowy,
- powtarzające się wymioty albo silny ból brzucha,
- gwałtowne pogorszenie stanu ogólnego.
Szczególnie niebezpieczne są użądlenia w obrębie jamy ustnej, gardła i szyi, ponieważ mogą doprowadzić do niedrożności dróg oddechowych.
Jeżeli dziecko posiada adrenalinę w autowstrzykiwaczu, należy ją podać natychmiast zgodnie z zaleceniami lekarza i jednocześnie wezwać zespół ratownictwa medycznego.
Dzieci po ciężkiej reakcji alergicznej
Jeżeli u dziecka wystąpiła wcześniej ciężka reakcja po użądleniu:
- powinno stale mieć przy sobie zestaw ratunkowy z adrenaliną w autowstrzykiwaczu,
- rodzice, opiekunowie i nauczyciele powinni znać objawy anafilaksji oraz zasady udzielania pierwszej pomocy,
- należy pozostawać pod opieką specjalisty i przestrzegać zaleceń dotyczących dalszej diagnostyki oraz leczenia.
Pacjenci po ciężkich reakcjach alergicznych, w tym po anafilaksji, wymagają specjalistycznej diagnostyki i leczenia w Klinice Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii, Żywienia, Alergologii i Pulmonologii Uniwersyteckiego Dziecięcego Szpitala Klinicznego im. L. Zamenhofa w Białymstoku.
Jak zmniejszyć ryzyko kolejnych użądleń?
Podczas letniego wypoczynku warto pamiętać o kilku prostych zasadach:
- ubieraj dziecko w odzież zakrywającą skórę,
- unikaj chodzenia boso po trawie,
- nie pozostawiaj na zewnątrz słodkich napojów i żywności,
- zachowuj ostrożność w pobliżu uli, gniazd os oraz koszy na odpady,
- nie wykonuj gwałtownych ruchów w obecności owadów,
- stosuj preparaty odstraszające owady odpowiednie do wieku dziecka.
Pamiętaj
Anafilaksja jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Kluczowe znaczenie ma szybkie rozpoznanie objawów, natychmiastowe podanie adrenaliny (jeżeli została zalecona przez lekarza) oraz pilne wezwanie pomocy medycznej.
Jeżeli po ugryzieniu lub użądleniu masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące stanu zdrowia dziecka, skontaktuj się z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej lub zgłoś się do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego.
Szybka reakcja może uratować zdrowie i życie dziecka.